Misją każdego przedsiębiorstwa jest tworzenie wartości dla właścicieli

Systemy zarządzania poprzez wartość - Value Based Management (VBM) są metodą na praktyczną implementację tej idei. System wspiera trwały i systematyczny wzrost wartości przedsiębiorstwa. Jest naturalnym krokiem w postępującej ewolucji firmy, nie tylko w obszarze finansów, ale przede wszystkim w reorientacji organizacji na klienta.

Za nadrzędny cel działania przedsiębiorstwa przyjmuje się systematyczne zwiększanie jego wartości rynkowej, a więc pomnażanie kapitałów zainwestowanych przez właścicieli i pożyczkodawców. W praktyce oznacza to, że zysk z działalności powinien być większy od kosztu pozyskanego kapitału. Jest to podstawowe założenie każdego systemu zarządzania nakierowanego na wzrost wartości przedsiębiorstwa.

Geneza VBM
Pierwsze wzmianki dotyczące zarządzania poprzez wartość sięgają XIX wieku, od momentu gdy zaczęto handlować akcjami spółek. Obecnie nastąpiło ogromne zdynamizowanie tego procesu na skutek daleko idącego procesu globalizacji rynków finansowych, rozpowszechnieniu technologii informatycznych, liberalizacji przepisów regulujących przepływ kapitału między państwami oraz zwiększeniu podaży kapitału instytucjonalnego.

Kluczowym elementem stało się systematyczne zwiększanie wartości firmy, rozumiane jako pomnażanie wartości zainwestowanego kapitału. Inwestorzy instytucjonalni patrzą na przedsiębiorstwo z punktu widzenia jego wartości, która jest określona poprzez jego kapitalizację na rynkach kapitałowych. Stopa zwrotu z zainwestowanego kapitału powinna być na takim poziomie, który zrekompensuje ryzyko inwestycji.

Zainteresowanie VBM pojawiło się na skutek identyfikacji niedoskonałości obowiązujących tradycyjnych systemów zarządzania, wywołane kilkoma czynnikami:

• Wzrostem znaczenia akcjonariuszy instytucjonalnych dzięki rozwojowi rynków kapitałowych. Zwiększenie ich aktywności spowodowało wiele zmian w stylu i kulturze zarządzania spółkami.
• Problemem Agencji, czyli rozbieżności interesów zarządu i właścicieli.
• Szukania nowych metod na uzyskanie przewagi konkurencyjnej i poprawy efektywności operacyjnej.
• Odejścia od tradycyjnego rachunku zysków i strat w kierunku oceny na bazie przepływów pieniężnych.

Struktura systemu VBM
Osiągnięcie mierzalnych finansowych korzyści z systemu zarządzania klasy VBM wymaga wdrożenia kilku kluczowych elementów.

• Nowoczesnego systemu planowania i mierzenia wyników finansowych, opartego o wybraną miarę ekonomiczną, która jest silnie skorelowana z wartością firmy, np. EVA^®.
• Efektywnego systemu premiowego dla wszystkich pracowników firmy.
• Zapewnienia skutecznego procesu komunikacji wewnętrznej i zewnętrznej firmy.
• Mechanizmów podejmowania decyzji przez kadrę opartych o kryterium wartości.

System raportowania zapewnia dostęp do informacji, które są niezbędne zarządowi, pracownikom oraz organom właścicielskim do podejmowania właściwych decyzji. System premiowy wspiera motywację wszystkich pracowników do realizacji zadań na rzecz interesów właścicieli.

Istotnym efektem systemu VBM jest lepsze zaspokojenie potrzeb i oczekiwań partnerów firmy. Zbudowanie kultury organizacyjnej nakierowanej na tworzenie wartości dla właścicieli daje korzyści wszystkim zainteresowanym działalnością firmy grupom funkcjonującym w bezpośrednim otoczeniu przedsiębiorstwa (stakeholders): klientom, dostawcom, organizacjom państwowym, społecznym, ekologicznym.

Doskonale jest to widoczne w raporcie rocznym Coca-Cola z 1995 roku, gdzie napisano „Coca-Cola provides value to everyone who touch it”.

Pierwsze wdrożenia

Coca-Cola była jedną z pierwszych firm, które wdrożyły EVA^® do swojego systemu zarządzania. Na przestrzeni kilku lat firma zajęła pierwsze miejsce w rankingu tworzenia bogactwa dla akcjonariuszy. W jej ślady poszły takie firmy jak Eli Lilly, Monsanto, Briggs&Statton i Herman Miller osiągając doskonałe wyniki. SPX dzięki wdrożeniu EVA^® osiągnął wzrost kursu akcji z 15$ do 69$ na przestrzeni zaledwie dwóch lat. Wiele światowych korporacji zdecydowało się na wdrożenie kompleksowych programów VBM, których celem był wzrost wartości rynkowej firmy i poprawa efektywności operacyjnej, w firmach będących w czołówce Fortune 500 praktycznie jest to regułą.

Pierwsze zakończone sukcesem wdrożenia VBM oparte o EVA^® zrealizowane zostały przez firmę doradczą Stern&Stewart. Był to moment, w którym rozpętała się „wojna na wskaźniki” (Metric Wars). Pojawiło się mnóstwo akronimów typu: EVA^®, MVA, TSR, TBR, CFROI, CVA, SHV, etc. Każdy z nich predysponował sobie miano innowacyjnej miary odzwierciedlającej zmiany wartości firmy. Jednak za sprawą Stern&Stewart największa popularność zyskała sobie EVA^®. Obecnie kilka tysięcy firm na całym świecie używa tej metodologii, która zdobywa sobie kolejnych zwolenników.